Boşanma süreci, evliliğin sona ermesinin yanında nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminat gibi birbirine bağlı birçok hukuki sonuç doğurur. Bursa genelindeki boşanma davası süreçlerine ilişkin genel bilgi için Bursa boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu sayfada, Nilüfer’de ikamet eden veya evlilik birliğini Nilüfer’de sürdürmüş kişilerin boşanma davasında karşılaşacağı temel usul ve esas konularını, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde açıklıyoruz.
Nilüfer’de Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesinde düzenlenmiştir: dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir.
Bu düzenleme, tarafa iki ayrı yetkili mahkeme arasında seçim hakkı tanır. Örneğin eşlerden biri Nilüfer’de, diğeri başka bir ilde ikamet ediyorsa, dava her iki yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Yetki itirazı, ilk itirazlar arasında ve cevap dilekçesi süresi içinde ileri sürülmediği takdirde mahkeme yetkili hale gelir.
Nilüfer ilçesinde ikamet edenlerin boşanma davaları Yalova yolu üzerinde bulunan Bursa Bölge Adliye Mahkemesi yerleşkesi bünyesindeki Aile Mahkemelerinde görülmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Şartları
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir. Bu yolun uygulanabilmesi için kanunun aradığı şartlar şunlardır:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması
- Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi
- Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi
- Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında düzenlenen protokolün hâkim tarafından uygun bulunması
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde bulundurarak protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Bu değişiklik taraflarca kabul edildiğinde boşanma kararı verilir. Protokolün nafaka, velayet, kişisel ilişki ve mal rejimi tasfiyesine ilişkin hükümlerinin açık ve uygulanabilir biçimde düzenlenmesi, sonraki dönemde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önem taşır.
Çekişmeli Boşanma Sebepleri
Eşler boşanma veya sonuçları konusunda anlaşamadığında dava çekişmeli olarak görülür. Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini özel ve genel olmak üzere ikiye ayırır.
Özel Boşanma Sebepleri
- Zina (TMK m. 161): Dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden tarafın dava hakkı bulunmaz.
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162): Aynı şekilde altı aylık ve beş yıllık hak düşürücü sürelere tabidir.
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163): Bu sebeplerde süre sınırı öngörülmemiştir.
- Terk (TMK m. 164): Eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk etmesi ve bu durumun en az altı ay sürmesi gerekir. Hâkim veya noter aracılığıyla yapılan ihtardan iki ay sonra dava açılabilir.
- Akıl hastalığı (TMK m. 165): Hastalığın resmî sağlık kurulu raporuyla iyileşmesinin mümkün olmadığının belirlenmiş olması aranır.
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Uygulamada en sık dayanılan sebep, TMK m. 166/1 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Bu sebebe dayanan davada, ortak hayatın taraflar bakımından çekilmez hâle geldiğinin somut olay ve delillerle ortaya konması gerekir. Davacının kusuru daha ağırsa, davalının itiraz hakkı bulunur; ancak bu itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmaması ve evlilik birliğinin devamında korunmaya değer bir yarar bulunması gerekir.
Tanık beyanları, mesaj ve yazışma kayıtları, sağlık raporları ve kolluk tutanakları uygulamada başvurulan delil türleri arasındadır. Delillerin hukuka uygun yolla elde edilmiş olması, mahkemece değerlendirmeye alınabilmesi bakımından belirleyicidir.
Nafaka Türleri
- Tedbir nafakası (TMK m. 169): Dava süresince eşin ve çocukların geçimi için hâkim tarafından resen veya talep üzerine hükmedilir.
- Yoksulluk nafakası (TMK m. 175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için süresiz olarak ödenmesine karar verilebilir. Nafaka yükümlüsünün mali gücü göz önünde bulundurulur.
- İştirak nafakası (TMK m. 182): Velayeti kendisine bırakılmayan eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için hükmedilir.
Yoksulluk ve iştirak nafakasının miktarı, tarafların ekonomik durumundaki değişiklik hâlinde artırılması, azaltılması veya kaldırılması talebiyle yeniden dava konusu yapılabilir.
Velayet ve Kişisel İlişki
Velayet düzenlemesinde hâkimin esas aldığı ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, alıştığı çevre, eğitim düzeni ve ana babanın çocukla kurduğu ilişki değerlendirilir. Ayırt etme gücüne sahip çocuğun görüşünün alınması, Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi ve yerleşik Yargıtay uygulaması gereğince gözetilmektedir.
Velayeti kendisine verilmeyen tarafla çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına da aynı kararda hükmedilir. Kişisel ilişkinin kapsamı, çocuğun yaşı ve tarafların ikamet ettikleri yerler arasındaki mesafe dikkate alınarak belirlenir.
Mal Rejiminin Tasfiyesi
1 Ocak 2002 tarihinden sonra kurulan evliliklerde, aksi kararlaştırılmadıkça yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Boşanma kararının kesinleşmesiyle mal rejimi sona erer ve tasfiye gündeme gelir.
Tasfiyede kişisel mallar ile edinilmiş mallar birbirinden ayrılır. Miras yoluyla edinilen mallar, karşılıksız kazandırmalar ve manevi tazminat alacakları kişisel mal sayılır. Edinilmiş mallar üzerinde ise eşlerin karşılıklı katılma alacağı doğar. Mal rejiminin tasfiyesi talebi, boşanma davasından ayrı bir dava olarak görülür ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir.
Maddi ve Manevi Tazminat
TMK m. 174 uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Bu süre, talep edilmeyen hakların sonradan ileri sürülmesi bakımından önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Nilüfer’de oturuyorum, eşim başka ilde. Davayı nerede açabilirim?
TMK m. 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Nilüfer’de ikamet ediyorsanız davayı Bursa’daki Aile Mahkemesinde açabilirsiniz. Ayrıca son altı aydan beri birlikte oturduğunuz yer mahkemesi de yetkilidir.
Anlaşmalı boşanma için evliliğin bir yıl sürmesi zorunlu mu?
Evet. TMK m. 166/3 anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar. Bir yıldan kısa süren evliliklerde çekişmeli boşanma sebeplerinden birine dayanılması gerekir.
Boşanma davası ne kadar sürer?
Sürenin önceden belirlenmesi mümkün değildir. Anlaşmalı boşanmada taraflar hâkim huzurunda dinlendikten sonra tek celsede karar verilebilmektedir. Çekişmeli davalarda ise delil durumu, tanık sayısı, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediği ve mahkemenin iş yoğunluğu süreyi doğrudan etkiler.
Nafaka talebi için ayrıca arabulucuya başvurmam gerekir mi?
Boşanma davası içinde talep edilen nafaka bakımından dava şartı arabuluculuk aranmaz.
Velayet mutlaka anneye mi verilir?
Hayır. Kanunda ana veya baba lehine bir karine bulunmamaktadır. Hâkim, çocuğun üstün yararını esas alarak karar verir. Küçük yaştaki çocuklar bakımından uygulamada anne yanında kalmanın çocuğun yararına görüldüğü durumlar sık olmakla birlikte, bu her olayda ayrı değerlendirilen bir husustur.
Hukuki Danışmanlık
Boşanma sürecinde nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirine bağlı olduğundan, dilekçelerin ve delillerin baştan doğru biçimde yapılandırılması sürecin işleyişini etkiler. Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve somut olaya ilişkin hukuki değerlendirme yerine geçmez.
İlbaş & Bükücü Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Bursa Osmangazi’de faaliyet göstermekte olup aile hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Bilgi ve iletişim için: 0 542 408 15 78